کلاس مجازی سیر تحول تعاونیها

سجاد بیگدلو

ساختار كلي اقتصاد اسراييل

اقتصاد رژيم اسراييل، شامل سه بخش سازمانهاي صهيونيستي، هستادروت و دولت است.

الف) سازمانهاي صهيونيستي

پس از تشكيل رژيم اسراييل، شوراي صهيونيستي در اوت 1948 مقرر كرد تمامي نمايندگيهاي آژانس يهود به دولت واگذار شود، اما آژانس، داراي يك هيئت مستقل براي پيگيري امور مهاجران و ارتباط يهوديان در رژيم اسراييل با اقليتهاي يهود دنيا بود. آژانس يهود در ايجاد شهركهاي كشاورزي، ارايه خدمات،‌ آموزش به مهاجران در امور كشاورزي، خدمات اجتماعي و جمع آوري كمكهاي يهوديان جهان فعاليت داشته و به رژيم اسراييل كمك مي‌كرد.

ب) هستادروت

با تشكيل دولت اسراييل، فعاليتهاي هستادروت در زمينه‌هاي مهاجرت و اسكان كاهش يافت، اما ساير فعاليتهاي خود را ادامه داد واكنون حدود يك ميليون و هشتصد هزار عضو (كارگران و خانواده‌هاي آنان)، 58 درصد جمعيت اسراييل و 25 درصد از كاركنان سازمانهاي اقتصادي را زير پوشش دارد. همچنين، بيمه درمان اكثرت يهوديان به عهده اين نهاد مي‌باشد. جدول شماره 5، نفوذ هستادروت را در بخشهاي مختلف اقتصاد اسراييل نشان مي‌دهد. رهبري هستادروت، هر چهار سال يك بار از طريق انتخابات (توسط احزاب مختلف) صورت مي‌گيرد و با تعيين شوراي مركزي، اعضاي كميته اجرايي انتخاب مي‌شوند.

ج) بخش دولتي

دولت يا به طور مستقيم (از طريق اداره مراكز اقتصادي) و يا به صورت غير مستقيم (مانند سياستهاي مالي و مالياتي) بر كليه بخشهاي اقتصادي نظارت دارد. حجم سرمايه‌گذاريهاي دولت از 29 درصد توليد سرانه در سال 1960 به 70 درصد در دهه هشتاد افزايش يافت، اما پس از اجراي سياست اصلاح ساختار اقتصادي، بار ديگر روند نزولي را طي كرد و به 65 درصد رسيد. منابع درآمد دولت عمدتا از ماليتها و كمكهاي خارجي تأمين مي‌شود، اما به سبب هزينه‌هاي بسيار، همواره دولت با كسري بودجه روبه روست. در سالهاي 1980 تا 198، مجموع سرمايه‌گذاري دولت به 8/72 درصد توليد ناخالص ملي رسيد، در حالي كه در آمد دولت، تنها 4/58 درصد بود كه 4/14 درصد آن در توليد ناخالص ملي رسيد، در حالي كه در آمد دولت، تنها 4/58 درصد بود كه 4/14 درصد آن در توليد سرانه كسري بودجه لحاظ شد. اين ميزان،‌در مقايسه با كشورهاي مشابه با رژيم صهيونيستي، رقم بالايي است. البته سياست اصلاح ساختار اقتصادي تا حد زيادي توانست اين كسري را كاهش دهد. دولت در هدايت فاليتهاي اقتصادي، نقش مهم را دارا است و تعيين قيمتها ودستمزدها به عهده آن است. وزارت اقتصاد و دارايي به هماهنگي سياستهاي اقتصادي شركتهاي مختف مي‌پردازد و با پشتيباني از كالا و خدمات در تعيين نرخها سهيم است. دولت همچنين در اعطاي وام مسكن و حقوق بازنشستگان از طريق سياستهاي مالياتي و پولي، نقش مهمي را ايفا مي‌نمايد.

کنفرانس وزیران تعاون

اسرائیل ؛آقای یوری سلیگمن ؛ مسئول شرکت های تعا ونی

رشد اقتصادی بازار اسرائیل یک واقعیت تصدیق شده است ،زیرا از عوامل مختلفی ناشی می شود . این عوامل می توان به موافقتنامه های صلح و تمایل بسیاری از کشورها به خرید کالا و محصولات و همچنین تقاضای نظرات فنی کشاورزی اشاره کرد.

اسرائیل ارتباطات اقتصادی – تجاری خود را بسیاری از کشورها گسترش داده است . در میان مهمترین این روابط می توان به موافقتنامه های تجاری با بازار مشترک اروپا ،موافقتنامه های تجاری با ایالات متحده آمریکا و موافقتنامه هایی با سایر کشورها اشاره کرد که قبل از هر چیز شامل خرید متقابل میباشند.

اسرائیل به لحاظ منابع طبیعی غنی نیست و نیز مزیتی از نظر کشاورزی ندارد. در زمینه کشاورزی ،در نتیجه فقدان آب وهزینه بالای تامین آن ،محصولات گران هستند و رقابت با سایر کشورها مشکل است .بنابراین اسرائیل با استفاده از شیوه های آبیاری کامپیوتری ،غلات مرغوب و مخصوصی را انتخاب و آنها را با موفقیت کشت و حتی صادر کرده است .

کشاورزی محلی نیز با مشکلات زیادی روبروست . موافقتنامه های اخیر صلح – با آنکه صلح بین اسرائیل و فلستنیان مزیت های آشکاری داشته است – بازار اسرائیل را در معرض رقابت مستقیم کشاورزان فلسطینی قرار داده است .

کشاورزان فلسطینی روشهای جدید کشاورزی را در طول سالها از همکاران اسرائیلی خود آموخته اند. نیروی کار در بخش فلسطینی ساکن غربی و نوار غزه مقدار قابل ملاحظه ای از نیازهای کشاورزی اسرائیل را تامین می کنند.این امر باعث افت تعداد کشاورزان اسرائیلی شده است .

کشاورزانی که در کار کشاورزی باقی مانده اند بطور عمده مشغول صادرات محصولاتی نظیر گل ،سبزیجات و میوه با استفاده از کودهای شیمیایی هستند.

اسرائیل در زمینه دامداری اساسا خود کفاست . برای فر آورده های لبنی ،تخم مرغ و پرورش مرغ یارانه هایی پرداخت می شود . در حال واردات گوشت گوساله از خارج مجاز است .بنا براین روشن است که در وضعیت اقتصادی حاضر ،تعاونی کشاورزی در اسرائیل بویژه در زمینه رقابت در بازار آزاد مشکلات زیادی مواجه است .دولت اسرائیل با دقت بر وضعیت تعاونی ها نظارت دارد و معمولا در زمینه های زیادی از آنها حمایت می کند.به عنوان مثال در قانون مالیات بر آمد ،امتیازات زیادی برای تعاونی های بخش کشاورزی در نظر گرفته شده است . این تعاونی ها از تخفیف قابل ملاحظه ای در مالیات بر سودشان برخودار هستند که مجددا از آنها در امور مربوط استفاده می شود . تعا ونی های حمل ونقل از پرداخت بخشی از مالیات بر آمدهای سرمایه ای معاف هستند.اخیرا برخی تعاونی های کشاورزی نظیر مشاوریم – روستا های اشتراکی – کیبوتص و غیره در نتیجه سود آوری پایین کشاورزی و مسائل آب مشکلات مالی حادی داشته اند.دولت مسئله را حاد توصیف کرده و موضوع اکنون به عنوان " افول اقتصادی مشاویم و کیبوتص " شناخته شده است.مجلس اسرائیل قانون ترتیبات کشاورزی خانوادگی سال 1992 را ذر 12 مارس 1992 تصویب کرد و این قانون در 13 اوت 1993 اصلاح گردید . هدف از این قانون حل مشکل بدهی های بخش کشاورزی اشتراکی است . ( 5 میلیارد به سفارش ).قضات ویژهای به نام "بازسازان " منصوب شده اند. اختیارات سازمان های قضایی ،شامل اختیار کاهش بدهی ها تا 30 درصد (در موارد ویژه تا 100 درصد) و استمهال ما بقی طی یک دوره 17 ساله ،به آنها واگذار شده است .یک ادراه ویژه از" باز سازان " تعیین شده است تا محلی برای گفت وشنود در خصوص این موضوع باشد . هدف این است که یک نظام خاص و سریعی برای حل مسائل این بخش ایجاد شود.اداره ویژه دیگری تعیین شده است تا به ترتیبات لازم برای کیبوتص ها رسیدگی نماید . دولت مبالغ زیادی را برای کمک به کیبوتص ها رسیدگی نماید . دولت مبالغ زیادی را برای کمک به کیبوتص ها بودجه کرده است.با توجه به دستورالعمل NIS بدهی ها در حد 12 میلیارد ذکر شده است . مهاجرت انبوه از اروپای شرقی و روسیه موجب بروز مشکل بیکاری شده و چند اتحادیه جدید،بویژه اتحادیه های تجارت آزاد ،نظیر اتحادیه موسیقی دانان ،اتحادیه باغبانان و تحادیه پیمانکاران ساختمانی را بوجود آورده است . بعضی مهاجران جدید به اتحایه هایی پیوسته اند که از قبل وجد داشته است .

کیبوتص

کیبوتص (به عبری: קיבוץ) (به معنای تعاون) نوعی «دهکده اشتراکی» است که ریشه در صهیونیزم و سوسیالیزم دارد. هم‌اکنون در کشوراسرائیل در حدود ۲۵۰ کیبوتص^[۱] و بیش از ۴۵۰ موشاو^[۲] وجود دارد.در کیبوتص، هر کسی به اندازه توان خود کار می‌کند و به اندازه نیازش از درآمد عمومی استفاده می‌کند. همه چیز کیبوتص، مال همه اهالی آن جامعه است و در عین حال، مال هیچ‌یک از آنان نیست.در کیبوتص «مالکیت خصوصی» وجود ندارد و مالکیت تنها «اشتراکی» است.^[۳]

تاریخچه

در سال‌های بعد از انقلاب ۱۹۰۵ روسیه، هزاران نفر از یهودیان روسیه که از آزار و اذیت مردم و دولت روسیه تزاری جانشان به لبشان رسیده بود به سرزمینهای فلسطین که مستعمره انگلستان بود, مهاجرت کردند و با تاسیس مزارع اشتراکی یهودیان، یک نظم اجتماعی منحصر به فرد را بنا کردند.بدین نحو یهودیان قانون مشهور کارل مارکس را که «هرکس به اندازهٔ توانش کار می‌کند و به اندازهٔ نیازش بر می‌دارد» را در اسرائیل عملی کردند.^{[متن تبلیغاتی-کمونیستی]}اولین کیبوتص‌ها در اسرائیل برای اولین بار در ۳۸ سال پیش از تأسیس رسمی دولت اسرائیل یعنی در سال ۱۹۱۰ میلادی و در کنار دریاچه کینرت آغاز شد.شرکت در کیبوتص‌ها داوطلبانه است. کیبوتص‌ها مسئولیت تمام امور زندگی و تامین نیازهای کلیه اعضای خود را در تمام طول زندگی آنها به عهده دارند. در کیبوتص، همه چیز از زمین گرفته تا ابزارکار و مسکن، اشتراکی است.برخی معتقد هستند که با توجه به اینکه اکثر بنیانگزاران کمونیسم یهودی بودند, هدف اصلی بانیان کیبوتص‌ها در اسرائیل، تشکیل جامعه‌ای کمونیستی بوده است.^[۴]جلال آل‌احمد نویسنده مشهور ایرانی از علاقه‌مندان به ایده کیبوتص بود. وی مقالاتی را درباره «سوسیالیزم دهقانی اسرائیل» برای ایرانیان نوشت و همچنین در سفری به اسرائیل در سال ۱۳۴۱ با این پدیده از نزدیک آشنا شد.^[۵]

متن انگلیسی درباره کیبوتص ها در اسرائیل

‎‎ در حال حاضر 256 کیبوتیزم در اسرائیل وجود دارد ( که شامل 16 کیبوتیزم مذهبی میباشد .) بیشتر آنها در مناطق حاشیه ای از شمالی ترین نقطه ایالت تا جنوبی ترین نقطه (آراوا) قرار دارند . تعداد جمعیت های کیبوتزی ثبت نام شده تقربا 106000 نفر است که بیش از 20000 نفر از آنها کودکان زیر 18 سال میباشند . باید توجه داشت که بعد از تقریبا دو دهه از یک بحران اجتماعی و اقتصادی در بیشتر قسمتهای حرکت کیبوتیز که در میان بقیه موارد منجر به کاهش شدید جمعیت کیبوتیزم شد ، چندین سال اخیر نمایان گر یک مسیر جدید و نو می باشد . بسیاری از کیبوتیزم ها ازدیاد تعداد جوانها را گزارش کردند – مجرد و خانواده ها – که تلاش می کردند که کیبوتیزم ها را به هم پیوند دهند ، چه به صورت اعضای دائمی و یا مقیمان غیر عضو مانع اصلی برای یک پاسخ سریع تر به این مسیر بالقوه امید وار کننده ، فقدان مسکن برای آنها است .تقسیم فعلی در میان کیبوتیزم می تواند به بهترین حالت توضیح داده شود توسط اخنصاص در آمدشان بین کیبوتیز و اعضای آن در حال حاضر ما به سه روش آشنا هستیم:

الف – روش جمعی : تقسیم درآمد جمعی ، برابر و قانونی است . توجه خاصی به اندازه و افراد تحت تکفل به علاوه به کیبوتیز است . در غیر این صورت ، هیچ ارتباطی و یا هر چیز مشابه بین در آمد کیبوتیز و کمک فردی به آن در آمد وجود ندارد.

ب – روش تلفیقی : در آمد افراد از 3 قسمت تشکیل می شود : یک قسمت اضافی که یک در صد خاصی از در آمد یا کمک افراد به در آمد کیبوتیز را تشکیل می دهد . سهام درونی هر قسمت از کیبوتیز تا کیبوتیز دیگر متفاوت است .

پ – روش شبکه حفاظتی : در این رویکرد ، تقسیم در آمد کیبوتیز بین اعضای آن متفاوت است . به عبارت ذیکر تقسیم در آمد عمدتا بر اساس شاخص در آمد و توانایی کسب میباشد . هر چه یک نفر بیشتر به دست بیاورد ،با در آمد کیبوتیز بیشتر شریک می شود .