کلاس مجازی سیر تحول تعاونیها

کشور مادارای جمعیت جوانی است ودرحال حاضر جوانان ونوجوانان بیش از نیمی از جمعیت کشور ما را تشکیل می دهند همچنین سطح تحصیلات جوانان نیز افزایش پیدا کرده است وتعداد داشجویان افزایش پیدا کرده اند.

 نرخ بیکاری دانشجویان 20درصد است که بالاتر از نرخ میانگین بیکاری جامعه است .همچنین طبق آمار اعلام شده از سوی صندوق بین المللی پول :کشور ما رتبه اول فرار مغزها را در در بین 65کشوردرحال توسعه دارد

چگونه بايد ايجاد اشتغال كرد، چگونه مي توان مشكل بيكاري جوانان كه امروز به مهمترين مشكل كشور تبديل شده است، را حل كرد؟ آيا دولت بايد بيكاران را جذب كند و براي آنها ايجاد اشتغال كند؟ آيا به غير از دولت و بخش دولتي از راه هاي ديگري نمي توان براي جوانان كار ايجاد كرد؟.

چندين سال است كه جامعه ما از بيكاري جوانان رنج مي برد و اگرچه هر روز بيش از پيش تاوان سنگين بيكاري جوانان را مي پردازيم، اما هنوز اين مشكل حل نشده است. بيكاري جوانان نه تنها ضرر و زيان هاي گوناگون اقتصادي و اجتماعي براي جامعه ما ايجاد كرده، بلكه ضربات سنگين فرهنگي و اخلاقي به جامعه وارد كرده است، به گفته جامعه شناسان و كارشناسان يكي از علل اصلي رشد بزهكاري در جوانان امروز جامعه، بيكاري است، بنابراين بايد براي اين مشكل اساسي كشور چاره انديشي شود و از راه هاي درست و مناسب آن را حل كرد، و هرچه زودتر براي جوانان ايجاد اشتغال نمود.راه هاي ايجاد اشتغال و كسب و كارچه كساني مي توانند مشكل بيكاري و كمبود اشتغال را در جامعه حل كنند؟ اقتصاد ما يك اقتصاد سه بخشي است: دولتي، تعاوني و خصوصي. تصور اكثر جوانان اين است كه دولت بايد براي آنها ايجاد كسب و كار و اشتغال نمايد. و چشم آنها كمتر متوجه ساير بخش هاي اقتصادي كشور مانند بخش خصوصي و تعاوني است. كمتر جواني را مي توان در جامعه يافت كه براي كسب و كار چشمش به دولت و كارهاي دولتي نباشد 42% فارغ التحصیلان دانشگاهی در    ایران خواهان شغل ثابت اداری هستند.

.

اكثر آنها با وجود آنكه مي دانند حقوق و دستمزد در بخش دولتي پايين است و در حال حاضر اكثر كاركنان دولت با مشكل كمبود حقوق روبرو هستند، ولي با اين وجود، جوياي كار در ادارات و سازمان هاي دولتي هستند.دولت توان جذب نيروي جديد ندارديكي از نكاتي كه بايد براي جوانان و اكثر مردم روشن شود اين است كه دولت نه توان جذب نيروي انساني جديد دارد و نه اينكه بايد به او اجازه داده شود كه نيروي انساني خود را بيش از اين افزايش دهد. امروز اكثر درآمد و بودجه كشور صرف حقوق و دستمزد حجم وسيع نيروي انساني بخش دولتي مي شود. در دنيا از هيچ دولتي نمي توان اسم برد كه به اندازه دولت ايران، نيروي انساني داشته باشد. در حال حاضر حدود دو ميليون و 300 هزار نفر بدون احتساب نيروهاي مسلح (ارتش، سپاه و نيروي انتظامي) حقوق بگير دولت هستند و پرداخت حقوق اين نيروي عظيم انساني، فشار زيادي را به دولت تحميل كرده است.در سال هاي اخير اگرچه درآمدهاي نفتي و يا مالياتي كشور افزايش يافته است، ولي به دليل همين نيروي انساني عظيم، تنها بخش كوچكي از اين درآمدها صرف عمران و آباداني و توسعه كشور شده است و اكثر درآمدهاي نفتي كشور صرف پرداخت حقوق شده است، در صورتي كه اگر ما يك تعصب ملي داشته باشيم، نبايد اجازه دهيم اصلي ترين درآمد ملي كشور فقط صرف حقوق و دستمزدكاركنان دولت شود، بلكه ما بايد از دولت بخواهيم كه اين درآمدها را صرف رشد و توسعه اقتصادي كشور كه به سود همه ملت و آحاد جامعه است، كند.

بنابراين نه درست و نه عاقلانه است كه مردم بخواهند كه دولت بيش از اين نيرو جذب كند.شكست اقتصاد دولتي در اكثر نقاط جهان تجربه كشورهاي گوناگون جهان به خصوص در سال هاي اخير نشان مي دهد كه اقتصاد دولتي و حكومتي در هيچ كشوري سرانجام خوشي ندارد و در اكثر كشورها نه تنها با شكست روبرو شده، بلكه يكي از عوامل اصلي فسادهاي مالي و حتي اخلاقي در آن جوامع بوده است. به همين دليل است كه در دو دهه اخير شاهد هستيم كه اكثر كشورهايي كه اقتصاد آنها به صورت دولتي اداره مي شد، ناچار شدند سيستم اقتصادي خود را متحول و دگرگون كنند و به جاي پافشاري روي اقتصاد دولتي، به ساير بخش هاي اقتصادي مانند بخش خصوصي و بخش تعاوني توجه بيشتر نمايند. كشورهاي روسيه، چين، كره و... از جمله اين كشورها هستند، به گفته سفير چين در ايران، چين توانسته است در دو دهه اخير با جذب 500 ميليارد دلار سرمايه خارجي بيش از صدها هزار شركت در چين ايجاد و راه اندازي كند و طبيعي است كه آنها از اين طريق نه تنها مشكل بيكاري حجم وسيع مردم چين را حل كرده اند، بلكه به شدت اقتصاد چين را رونق بخشيده اند و درآمدهاي عظيمي در بازار جهاني كسب كرده اند.

 

 

 

 

توسل به به راه حل تعاونی جهت اشتغال جوانان  ازاین مزیت برخورداراست که جوانان خود به مشارکت در چاره جویی مشکلات فراخوانده می شوند .بررسی ها نشان می دهد که در برخی از کشورهای پشیرفته نقطه آغازین ورودجوانان در بازار حرفه ای کسب و کار نهادهای تعاونی جوانان  بوده است .

بر این اساس جوانان دانشجویان وفارغ التحصیلان در گام نخست فعالیت حرفه ای خود را درقالب تعاونی ها آغاز کرده وبعداز مدتی با کسب توان حرفه ای لازم تصمیم به ماندگاری وتوسعه وتقویت فعالیت خود در قالب تعاونی گرفته ویا باکسب توانمندی لازم وارد بخش خصوصی می شوند .

شرکت تعاونی

شرکت تعاونی سازمانی اقتصادی اجتماعی وفرهنگی است که برای حل مشکلات وتامین رفاه وزندگی بهتر اعضا تاسیس شده است .در شرکت تعاونی اعضا از راه تعاون ومشارکت جمعی دست به دست هم داده واز هیچ تلاشی کوتاهی نمی کنند در این شرکتها سود بر مبنای میزان سرمایه تقسیم می شود واعضا در شرکت های تعاونی متعارف دارای حق رای مساوی هستند تعاونی ها بر ارزش های خود یاری و مسئولیت پذیری ودموکراسی وبرابری وانصاف واتحاد استوارند .

تعاونی دانشجویی

بر اساس تعریف اتحادیه بین المللی تعاون "تعاونی دانشجویی"را می توان انجمنی داوطلبانه از دانشجویان تعریف کرد که برای رفع بخشی از نیازهای مشترک اقتصادی اجتماعی وفرهنگی در قالب بنگاهی که متعلق به همه آنها است وبه صورت دموکراتیک اداره می شود گرد هم آمده اند.

 تعاونی های دانش بنیان  دانش آموختگان

 با توجه به نقش اشتغالزایی تعاونی ها به ویژه برای دانشجویان و دانش  آموختگان دانشگاه هم اکنون نوع جدیدی از تعاونی های دانشگاهی با عنوان تعاونی های دانش بنیان دانش آموختگان طراحی ودر حال اجرا می باشد.تعاونی  های دانش بنیان دانش آموختگان به تعاونی های اطلاق میگردد که به منظور متشکل کردن گروههای دانشجویی با هدف توانمندسازی کارآفرینی واشتغالزایی دانشجویان در دانشگاهها شکل  می گیرند وفعالیت آنها بعداز فارغ التحصیل شدن اعضا نیز تداوم می یابد .

 

 

تعاونی های دانشجویی در ایران

در ایران تعاونی ها ی  دانشجویی به عنوان شاخه ای از تعاونی های مصرف محسوب میشوند وبه منظور تامین نیازهای مصرفی دانشجویان فعالیت های خود رادر دانشگاهها آغاز کردند.در سالهای بعد وباتوجه به نیازهای متعدد دانشجویان تعاونی های دانشگاهی در سایر موضوعات گسترش یافته ودانشجویان در سایر فعالیت ها از جمله گرایشات مسکن واعتبار وخدمات دردرزیربخشهای مختلف مانندآموزش وپژوهش وحمل ونقل و تولیدی درسطح محدود و بهداشتی درمانی مشاوره وخدمات فنی مهندسی وارد شدند .

تاریخچه و سیر تحول تعاونی ها ی دانشجویی در ایران

شکل گیری تعاونی های دانشجویی درایران به سال 1342 بر می گردد.اولین تعاونی دانشجویی ایران توسط دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران در (کرج)وبا 800  عضو به ثبت رسیده است .وتعداد کل آنها تا سال1379به6 تعاونی می رسید .در حا ل حاضرتعداداین تعاونی ها بالغ بر150 تعاونی است که که در موضوعات مختلفی از جمله کشاورزی خدمات آموزشی خدمات بهداشتی پشتیبانی مصرف و...فعالیت می کنند .

درحال حاضر براساس تفاهمنامه ای که وزارت تعاون با دانشگاه علمی وکاربردی  منعقد کرده است 1000 تعا ونی دانشجویی (دانش بنیان دانش آموختگان)تا پایان سال جاری در مراکز دانشگاهی علمی کاربردی کشور تاسیس می شود.وبه ازای هر طرح اشتغالزای ایجاد شده از سوی این مراکز بین 5تا 25 میلیون  ریال کمک بلا عوض به دانشجویان به عنوان مشوق حمایتی پرداخت میشود .

 

 

مراکز توسعه تعاون وکار آفرینی در دانشگاهها

در واقع الهام از ایده تعاونی وضرورت به کارگیری روش هایی که قادر بود ه جوانان رادرراستای کسب شغل مورد علاقه توانمند نماید موجب شد تا در دانشگاهها طرح مراکز توسعه تعاون وکارآفرینی که وزارت تعاون از سال 1386به عنوان یک مدل علمی کارساز برای تشویق جوانان جهت حضور در اقتصاد وحرفه آموزی در نظر گرفته وطراحی کرده بود مورد استقبال قرارگیرد تاکنون تعداد زیادی از دانشگاها با توافقی که بین وزرت تعاون ووزارت علوم وتحقیقات صورت گرفته اقدام به اجرای این ایده کرده اند .

 

اهداف:

.توسعه تعاون در بین قشر دانشگاهی بویژه دانشجویان و استادان دانشگاهها.  

.شناسایی علایق وتمایلات واقعی دانشجویان در زمینه کار وراهنمایی ایشان برای اشتغال در شغل مورد نظر در قالب تعاونی از بدو ورود به مراکز دانشگاهی .

.آموزش عملی وکارآموز دانشجویان در زمینه های مرتبط با رشته های تخصصی آنها.

 .کاربردی کردن تحصیلات دانشگاهی دانشجویان وهدفمند ساختن تحصیل در دانشگاهها .

.سازماندهی گروههای همسان (ازنظر گرایش علمی و فنی و ویژگی های اجتماعی واقتصادی مشترک و...)درقالب واحدهای کسب وکار تعاونی وتدارک فرصت مشارکت واثربخش بودن درفعالیت های اقتصادی وبالابردن توان اقتصادی دانشجویان .

مجریان:

کلیه مراکز کارآفرینی ودانشگاهی واحدهای دانشگاهی دولت وغیر دولتی (موسسات غیر انتفاعی ودانشگاه آزاد اسلامی )به عنوان مجریان طرح محسوب می شوند .

مخاطبان(جمعیت هدف ):

مخاطبان این طرح کلیه دانشجویان دانش آموختگان واساتید میباشد در شرایط خاص  وبا نظر دانشگاه (مراکز کارآفرینی)کارآفرینان صاحبان مشاغل فنی نخبگان کارکنان دانشگاه وحتی خیرین که علاقه مندبه اشتغال پایدار ومفید دانش آموختگان دانشگاهی هستند میتوانند جزء مخاطبان باشند.

سرمایه ومنابع مالی در تعاونی های دانشجویی:

منابع اجرای طرح می تواند از محل ها مختلفی تامین گردد:

1)محل پس انداز دانشجویان اولیاء دانشجویان ویا افراد خیر

2)سرمایه  تعاونی ها ی دانشجویی از محل آورده اعضا به میزان حق السهم اعضای تعاونی وطبق مصوبا ت اساسنامه

3)تسهیلات واعتبارات تخصیصی از محل منابع دراختیارات دستگاههای همکار درطرح شامل صندوق تعاون صندوق رفاه دانشجویان بانک توسعه تعاون صندوق مهر امام رضا اعتبارات تبصره های بودجه ومنابع داخلی صندوق ها موسات مالی وبانک ها

 

 

عضویت در تعاونی های دانش آموختگان  

برای عضویت دراین  تعا ونی ها دانشجویان می توانند دربدو ورود خود به دانشگاه در واحد توسعه کارآفرینی و تعاون دانشگاه ثبت نام کرده و دران واحد تربیتی اتخاذ کرده تاافراد ضمن تمرین فعالیتهای گروهی به تدریج در گرایش های فراگیروکلی شغلی مسلط شده وسپس گرایش خا ص شغلی خودرا انتخاب نودر آن کارآموزی کنند .

اقدامات واحد توسعه کارآفرینی وتعاون در دانشگاهها

 از جمله  اقدامات این واحد گذاشتن کارگاههای آموزشی که شامل آموزش های کارآفرینی خلاقیت تعاون طرح  کسب وکار و...است .هدایت گروه تعاونی به طراحی طرح توجیهی از نظر اقتصادی ملی وفنی است .پس از طی مدتی اعضای تعاونی کار گروهی را تمرین می کنند طرح کسب  وکار قابل دفاعی را ارائه کرده وکارآموزی لازم باآن را انجام میدهند .بنابراین می توانند به شکل تعاونی های موفق عمل نمایند.

دانشگاهها بهترین بخش برای سرمایه گذاری هستند

تعاونی ها ی دانشگاهی که برخوردار از طرح های توجیهی باشند با 10 درصد آورده خودمی توانند تا 90 درصد تسهیلات بگیرند .در بررسی های کارشناسی به این نتیجه ختم شده که سرمایه گذاری بر روی تشکیل تعاونی های منفرد جواب نمی دهد وباید در بخش هایی سرمایه گذاری کرد که برای بخش تعاون حالت مولد داشته باشد ویکی از بهترین بخش ها دانشگاههاست .درشرایطی که از یک سو مشکل اشتغال برای  دانشجویان کشور وجود دارد واز سوی دیگر باخیل عظیم فارغ التحصیلان جویای کار روبه رو هستیم .استفاده از پتانسیل دانشگاهها مثمر ثمر است .جزءدوم اصل 44  قانون اساسی مصداق بارز دانشگاههاست چرا که این اصل میگوید که کسانی که توانایی انجام کاررا دارند  ولی فاقد ابزار وامکانات لازم هستند باید از تسهیلات وشرایط تامین کار برخوردار شوند در همین راستا بود که واحدهای مشاوره وکارآفرینی در دانشگاهها آغاز شد .

 نتیجه گیری

تعاونی ها در ایجاد اشتغال  کاهش نرخ تورم توسعه مشارکت های جمعی وتامین عدالت اجتماعی واقتصادی نقش موثری دارند .تعاونی ها می توانند بستر مناسبی برای اشتغال دانشجویان و فا رغ التحصیلان باشند زیرا این قشر تحصیلکرده در جامعه دارای سرمایه مالی اندک هستند اما با تکیه بر توان علمی وآگاهی های خویش می توانند عنصر مثبتی در در جهت توسعه تعاونی ها باشند در واقع تزریق علم ودانایی به بدنه اقتصاد وتولید کشور به نحو مناسبی ازطریق دانش آموختگان خواهد بود .در واقع تلفیق میان علم دانش آموختگان وکمک های اقتصادی و تجربه افرادی که به شکل سنتی کار می کنند علاوه بر دستیابی به اهداف خرد وشخصی امکان تحقق اهداف کلان از جمله افزایش بهره وری ورشد وتوسعه اقتصادی را نیز فراهم می کند.همچنین آموزش کارآفرینی باعث توسعه تعاون  میشود                                                                      

 

انواع                                              استخدام

                                                                       زندگی شغلی(Self-Employment)خوداشتغالی

(Entrepreneurship) کارآفرینی

 

 

جدول مقایسه ویژگیهای کارآفرینان،خوداشتغالان و مستخدمین

 

مستخدمین	خوداشتغالان	کارآفرینان
کم	زیاد	زیاد	استقلال طلبی
خیلی کم	متوسط	زیاد	ریسک-پذیری
کم	متوسط	خیلی زیاد	نیاز به پیشرفت
زیاد	متوسط	کم	نیاز به قدرت
کم	تاحدودی	زیاد	خلاقیت
کم	تاحدودی	زیاد	تحمل ابهام
کم	متوسط	خیلی زیاد	فرصت شناسی

 

بنابراین کارآفرینی نقش موثری در تعاون می تواند داشته باشد در همین راستااست که واحدهای توسعه تعاون وکارآفرینی در دانشگاهها به وجود آمده است .

 

 

 

 

 

منابع

کتاب باور تعاون,  محمد عباسی

نشریه بازار کار, داود حسن پور

نشریه کار وجامعه , طاهره طهماسبی, علی اکبر لبافی

شماره 20 ,ضمیمه ماهنامه تعاون ,بهار تعاون

مقاله کارآفرینی در ایران ,مهندس علی بهرامی زاده

آمادگی وتصمیم راسخ برای ورود به دنیای کسب وکار, مهندس بهرامی زاده

سایت وزارت تعاون www.gov.ir